Wat doe je als de beurs daalt en jullie samen beleggen?

Stel je voor: jullie hebben samen 10.000 euro belegd. Drie maanden later staat er 8.000 euro. De een wil verkopen voordat het nog verder zakt. De ander wil juist bijkopen, want het is nu toch goedkoop. En ergens in dat gesprek valt de zin die niemand wil horen: "Zie je wel, ik zei het toch."

Wie belegt, krijgt vroeg of laat met een daling te maken. De markt beweegt, soms flink. Wat je daar als koppel mee doet, bepaal je grotendeels voordat het gebeurt. In dit artikel lees je waarom dat zo is, wat een crashafspraak is en hoe je die samen opstelt.

Als je alleen belegt, voer je het gesprek met jezelf. Als je samen belegt, voer je het met z'n tweeën, en vaak vanuit twee heel verschillende gevoelens.

Bij ons is dat heel herkenbaar. Indy is van nature voorzichtig en spaart liever. Bart wordt minder snel onrustig als de koers schommelt. Bij een flinke daling voelen we dus niet hetzelfde, en dat is logisch. Daar komt bij dat mensen verlies over het algemeen sterker ervaren dan winst van dezelfde omvang. Een daling van 2.000 euro doet meer pijn dan een stijging van 2.000 euro plezier geeft.

Dat maakt een daling tot een gevoelig moment. Niet alleen financieel, maar ook in je relatie. Wie wilde er ook alweer beginnen? Wie koos dit fonds? Het is verleidelijk om achteraf naar elkaar te wijzen. Juist dat wil je voorkomen.

Een crashafspraak is een korte, opgeschreven afspraak over wat jullie doen als de beurs flink daalt. Je maakt hem in een rustige periode, als niemand gestrest is. Je bewaart hem op een plek waar jullie hem allebei kunnen terugvinden.

Het idee is simpel: de beslissing ligt al klaar voordat de emotie toeslaat. Als de koersen kelderen, hoef je niet meer te bedenken wat je gaat doen. Je leest alleen terug wat je samen al hebt besloten.

Dat klinkt misschien zakelijk. In de praktijk werkt het eerder andersom. Je leert hoe je partner over risico denkt, en jullie besparen elkaar spanning op een moment dat er al genoeg spanning is.

Een goede crashafspraak begint niet bij percentages, maar bij hoe jullie je voelen. Zo krijg je dat eenvoudig boven tafel.

Pak allebei een briefje. Stel je voor dat jullie 10.000 euro hebben belegd en dat er na drie maanden 8.000 euro staat. Schrijf ieder voor zich op:

Leg de briefjes daarna naast elkaar. De kans is groot dat jullie antwoorden verschillen. Dat is geen probleem, het is informatie. Je ziet in één oogopslag waar jullie grenzen liggen en waar het gesprek over moet gaan.

Een crashafspraak hoeft niet lang te zijn. Een half A4'tje is genoeg. Deze onderdelen horen erin.

Spreek een grens af, bijvoorbeeld een daling van 20 of 30 procent ten opzichte van de hoogste stand. Zo maak je onderscheid tussen gewone schommelingen en een echte, forse daling.

Grofweg zijn er drie opties:

Welke optie past, hangt af van jullie doel, horizon en buffer. Geld dat jullie over twintig jaar nodig hebben, vraagt iets anders dan geld voor een verbouwing over drie jaar. Daarom is het verstandig om per pot te kijken.

Een voorbeeld van hoe dat eruit kan zien: "Als onze gezamenlijke beleggingen meer dan 25 procent onder de hoogste stand staan, laten we de maandelijkse inleg gewoon doorlopen. We verkopen niets, tenzij een doel binnen vijf jaar valt."

Leg vast wie een eventuele actie uitvoert en of daar overleg voor nodig is. Zo voorkom je dat een van jullie in paniek alleen iets doet.

Spreek af dat niemand achteraf "zie je wel" zegt. Het klinkt klein, maar het is misschien wel het belangrijkste onderdeel. Een afspraak die jullie samen maakten, is ook samen jullie verantwoordelijkheid, of het nu goed uitpakt of niet.

In een rustige markt denk je helder. Je weet dat dalingen bij beleggen horen en dat je voor de lange termijn belegt. In een dalende markt is dat een stuk moeilijker. Het nieuws is somber, de cijfers zijn rood en iedereen lijkt er iets van te vinden.

Veel beleggers verkopen juist als de koersen laag staan. Daarmee maken ze een tijdelijk verlies definitief. Er is geen garantie dat een markt na een daling herstelt, en ook niet hoe snel. Maar wie in paniek uitstapt, mist in elk geval een eventueel herstel.

Een crashafspraak is geen voorspelling van wat de markt gaat doen. Niemand weet dat. Het is een afspraak over wat jullie zelf doen. Dat is het deel waar je wel invloed op hebt.

Een crashafspraak helpt niet als het fundament wankelt. Als je belegde geld nodig hebt voor de huur of een onverwachte rekening, kun je een daling niet uitzitten. Dan beslist de situatie voor je, niet de afspraak.

Daarom is het verstandig om pas te beleggen als jullie een buffer hebben, en alleen geld te beleggen dat jullie de komende jaren niet nodig hebben. Wij hanteren een vuistregel van vijf jaar. Geld dat we binnen die termijn nodig hebben, staat bij ons op een spaarrekening.

Het hoeft geen zwaar gesprek te zijn. Kies een rustig moment, en dus niet net na een nieuwsbericht over dalende beurzen. Doe eerst de briefjesoefening, bespreek de verschillen en schrijf daarna samen op wat jullie afspreken. Zet allebei je naam eronder. Dat voelt misschien wat plechtig, maar het maakt de afspraak echt.

Kijk er daarna jaarlijks naar. Jullie situatie verandert. Een kind, een nieuwe baan of een doel dat dichterbij komt, kan betekenen dat de afspraak moet meebewegen.

Een daling op de beurs kun je niet voorkomen. Wel kun je voorkomen dat een daling uitgroeit tot een conflict of een overhaaste beslissing. Een crashafspraak geeft jullie iets om op terug te vallen als het spannend wordt.

Er is geen afspraak die voor iedereen goed is. Wat bij jullie past, hangt af van jullie doelen, jullie situatie en hoe jullie allebei naar risico kijken. Twijfel je over wat verstandig is in jouw situatie, dan kan een onafhankelijk adviseur helpen.