Waarom je meer abonnementen hebt dan je denkt

Doe dit eens samen. Pak allebei een papiertje en schrijf op hoeveel abonnementen jullie samen hebben. Niet welke, alleen het aantal. Overleg niet.

Leg de briefjes daarna naast elkaar, en pak er vervolgens je bankafschriften bij.

Bijna iedereen komt te laag uit. Uit Nederlands onderzoek naar abonnementen blijkt dat huishoudens er gemiddeld rond de veertien hebben, en dat minder dan één procent van de huishoudens het aantal goed inschat of hoger inschat dan het werkelijk is. Meer dan de helft heeft bovendien geen idee wat al die abonnementen samen per maand kosten.

Dat is geen slordigheid. Het is precies hoe abonnementen zijn ontworpen.

Een eenmalige aankoop van veertig euro merk je. Je overweegt hem, je twijfelt misschien, je drukt op bevestigen. Er is een moment van beslissen.

Bij een abonnement is er één zo'n moment, en daarna nooit meer. De automatische incasso doet de rest. Er is geen tweede beslismoment, geen jaarlijkse vraag of je het nog wilt, geen herinnering dat het bedrag opnieuw is afgeschreven. Het gaat op de achtergrond door.

Daar komt bij dat de bedragen klein zijn. Zeven euro, elf euro, vier euro negenennegentig. Elk bedrag op zich is te klein om over na te denken. Bij elkaar vormen ze een van je grootste vaste lastenposten.

En dan zijn er nog de mechanismen die het extra onzichtbaar maken:

Een abonnementenlijst maken uit je hoofd werkt niet. Je moet naar de afschriften. Ga als volgt te werk.

Voor de meeste geldvragen is één tot drie maanden terugkijken genoeg. Voor abonnementen niet. Jaarabonnementen komen maar één keer per jaar langs, en dat zijn vaak juist de duurdere. Denk aan verzekeringen, een vakbond, een softwarelicentie, een sportbond, een goed doel.

Loop dus een heel jaar door, van beide rekeningen, en van eventuele creditcards.

Je herkent lang niet alle bedrijfsnamen op je afschrift. Filter daarom op terugkerende bedragen en op de omschrijving "incasso" of "SEPA". Als hetzelfde bedrag maandelijks terugkomt van dezelfde partij, is het een abonnement, ook als je de naam niet herkent.

In de instellingen van je telefoon staat een overzicht van je actieve abonnementen bij Apple of Google. Dat is de enige plek waar je die ziet. Doe dit allebei.

Een abonnement is niet alleen een streamingdienst. Ook je zorgverzekering, je aansprakelijkheidsverzekering, je vakbond, je sportschool, de contributie van een vereniging, een parkeervergunning, een alarmsysteem, een periodieke donatie en een onderhoudscontract zijn doorlopende verplichtingen die maandelijks of jaarlijks van je rekening gaan.

Voor het overzicht maakt het niet uit onder welke naam iets valt. Alles wat automatisch doorloopt tot je zelf ingrijpt, hoort op de lijst.

Naam, bedrag, hoe vaak, wie betaalt, en of het van de gezamenlijke of een persoonlijke rekening gaat. Reken alles om naar een bedrag per maand, zodat je één totaal krijgt.

Vergelijk dat totaal met de gok van het begin. Dat verschil is het punt van deze oefening.

Hier gaat het vaak mis. Zodra het totaal op tafel ligt, is de eerste reactie meestal schrik, en de tweede een opruimactie. Alles wat niet meteen te verdedigen is, gaat eruit.

Dat is begrijpelijk, maar het is zelden de beste beslissing. Een abonnement dat je bewust betaalt omdat het je iets waard is, is geen verspilling. De vraag is niet hoeveel je kunt schrappen, maar of je nog achter elke betaling staat.

Loop de lijst daarom langs met vier vragen per regel:

Gebruiken we dit nog? Niet: hebben we het ooit gebruikt. Deze maand, en de maand ervoor.

Hebben we dit dubbel? Twee streamingdiensten met grotendeels dezelfde inhoud. Twee cloudopslagabonnementen. Een verzekering die deels overlapt met een andere. Overlap in verzekeringen is het bekijken waard, omdat je in sommige gevallen voor dezelfde dekking twee keer betaalt.

Zit het in het juiste tarief? Sommige diensten zijn per jaar duidelijk goedkoper dan per maand. Andersom geldt: als je twijfelt of je het volgend jaar nog wilt, is maandelijks juist prettiger omdat je er sneller uit kunt.

Wat kost dit per jaar? Elf euro per maand klinkt als niets. Honderdtweeëndertig euro per jaar is een ander gesprek. Reken het om, en beslis op het jaarbedrag.

Wat je overhoudt na deze ronde is geen kleinere lijst per se. Het is een lijst waar jullie allebei achter staan. Dat is een wezenlijk verschil, ook omdat het voorkomt dat een van jullie zich later overruled voelt over iets wat diegene juist waardevol vond.

Bij stellen levert de abonnementenlijst bijna altijd een gesprek op dat verder gaat dan de bedragen. De een betaalt voor iets wat de ander onzin vindt. Er blijkt al twee jaar een dienst te lopen die niemand meer gebruikt. Iemand heeft een abonnement afgesloten waar de ander niets van wist.

Dat is ongemakkelijk, maar het is ook precies waarvoor je dit doet. Twee dingen helpen om dat gesprek goed te laten verlopen.

Ten eerste: wat op tafel komt, wordt geen munitie. Niet vanavond en ook niet over een half jaar. Als een ontdekking later nog gebruikt kan worden in een discussie over iets anders, wordt de volgende keer minder gedeeld. Dan werkt het overzicht tegen je in plaats van voor je.

Ten tweede: jullie kijken terug zonder te oordelen over wat er was. Wat er in de afgelopen jaren is afgeschreven, verandert niet meer. De enige bruikbare vraag is wat jullie vanaf nu doen.

Abonnementen groeien terug. Je meldt je aan voor iets, je probeert een dienst uit, er komt een nieuwe verzekering bij. Binnen een jaar is de lijst weer anders.

Eén keer per jaar de lijst langslopen is genoeg. Kies een vast moment, bijvoorbeeld in januari of aan het begin van het nieuwe schooljaar, en zet het in de agenda. Het kost een uur, en het is een van de weinige dingen in je financiën die je met een uur werk daadwerkelijk kunt veranderen.

Want dat is misschien het meest praktische aan dit onderwerp. Aan je inkomsten kun je op korte termijn zelden iets doen. Aan je huur of hypotheek ook niet. Aan je abonnementen wel, vandaag nog, zonder dat je er iets voor hoeft in te leveren wat je echt mist.

Zolang je maar weet welke je hebt.