Jaarruimte 2026 berekenen: hoeveel mag je aftrekbaar inleggen voor je pensioen?

Stel dat de Belastingdienst je een korting aanbiedt op geld dat je voor later opzijzet. Niet een paar procent, maar ruim een derde van je inleg. Dat klinkt te mooi, maar het bestaat. Het heet jaarruimte, en een groot deel van de Nederlanders laat het elk jaar ongebruikt liggen.

Dat komt vooral door de woorden eromheen. Factor A, premiegrondslag, AOW-franchise: het klinkt als iets voor je boekhouder. In dit artikel lopen we het stap voor stap door, met een rekenvoorbeeld, zodat je zelf kunt inschatten of en hoeveel ruimte jij hebt.

Jaarruimte is het bedrag dat je in een jaar fiscaal aftrekbaar mag inleggen voor je eigen pensioen. Je zet dat geld op een speciaal product, zoals een lijfrenterekening of een lijfrentebeleggingsrekening, en je mag die inleg aftrekken van je inkomen in box 1.

Het idee erachter: de overheid vindt dat iedereen een redelijk pensioen moet kunnen opbouwen. Bouw je via je werkgever weinig of niets op, dan mag je het verschil zelf aanvullen, met belastingvoordeel.

Belangrijk om te weten: gewoon beleggen voor later telt niet. Een mooie portefeuille bij je broker die jij in je hoofd “pensioengeld” noemt, levert geen aftrek op. Het moet echt een lijfrenteproduct zijn.

Het Nederlandse pensioen rust op drie pijlers. De eerste is de AOW, die iedereen krijgt die in Nederland heeft gewoond. Vanaf 1 juli 2026 is dat voor samenwonenden en gehuwden zo’n 1.139 euro bruto per maand per persoon. Een basis, maar voor de meeste huishoudens niet genoeg om van te leven.

De tweede pijler is pensioen via je werkgever. Dat is niet voor iedereen geregeld. Veel overheids- en onderwijsinstellingen en grote bedrijven bouwen pensioen op voor hun mensen, maar bij startups en kleinere bedrijven is dat lang niet altijd zo. En zzp’ers hebben deze pijler helemaal niet.

De derde pijler is wat je zelf doet. Daar zit de jaarruimte. Hoe minder je in pijler twee opbouwt, hoe groter je ruimte in pijler drie. Werk je in deeltijd, dan bouw je ook minder op, en heb je dus vaak meer ruimte dan je denkt.

Voor je jaarruimte in 2026 gebruik je de gegevens van 2025. Dat is een veelgemaakte fout: mensen vullen hun huidige salaris in, terwijl het om vorig jaar gaat.

Je begint met je bruto inkomen uit werk of onderneming over 2025. Daarvoor geldt een maximum: boven 137.800 euro telt je inkomen niet meer mee.

Over het eerste deel van je inkomen hoef je geen pensioen op te bouwen, omdat de AOW dat al afdekt. Dat deel heet de AOW-franchise en is voor de jaarruimte 2026 19.172 euro. Wat overblijft heet je premiegrondslag.

Van je premiegrondslag mag je 30 procent gebruiken voor pensioenopbouw. Dat is het totale bedrag dat fiscaal “mag”.

Bouw je via je werkgever al pensioen op, dan gaat dat ervan af. Daarvoor heb je factor A nodig: het bedrag aan pensioen dat je in 2025 via je werkgever hebt opgebouwd. Je vermenigvuldigt dat met 6,27 en trekt het af.

De formule is dus: 30% × (inkomen min 19.172) min 6,27 × factor A.

Neem iemand in loondienst die in 2025 50.000 euro bruto verdiende en een factor A van 1.000 euro heeft.

Stort deze persoon die 2.978 euro op een lijfrenterekening, dan levert dat bij een inkomen van 50.000 euro (tweede schijf, 37,56 procent in 2026) zo’n 1.119 euro belastingteruggave op. De echte inleg is dus rond de 1.860 euro.

Nu dezelfde 50.000 euro, maar dan als zzp’er of als werknemer zonder pensioenregeling. Er gaat geen factor A af, dus de jaarruimte is het volle bedrag: 9.248 euro. Bijna drie keer zoveel.

De maximale jaarruimte in 2026 is 35.589 euro. Die haal je alleen met een hoog inkomen en geen pensioenopbouw via een werkgever.

Factor A staat op je Uniform Pensioenoverzicht, het UPO. Dat krijg je jaarlijks van je pensioenfonds of verzekeraar, vaak digitaal in je online omgeving. Zoek naar het icoon of de vermelding factor A.

Heb je in 2025 bij meerdere werkgevers gewerkt, dan heb je ook meerdere UPO’s. Tel de factor A’s bij elkaar op.

Tip: mijnpensioenoverzicht.nl laat je totale opbouw zien, maar toont niet altijd je factor A. Daarvoor moet je meestal echt bij je eigen pensioenuitvoerder inloggen.

Misschien denk je nu: had ik dit maar eerder geweten. Dat kan geen kwaad, want ongebruikte jaarruimte vervalt niet meteen. Je mag de ruimte van de afgelopen tien jaar alsnog gebruiken. Dat heet reserveringsruimte.

In 2026 gaat het om de jaren 2016 tot en met 2025. De reserveringsruimte is in 2026 maximaal 42.753 euro, en je mag die bovenop je gewone jaarruimte inleggen.

Let op: na 2026 valt 2016 eraf. Had je in dat jaar ruimte die je nooit hebt gebruikt, dan is dit het laatste jaar.

Je reserveringsruimte reken je uit met het hulpmiddel lijfrentepremie van de Belastingdienst. Je hebt dan wel je inkomen en factor A van al die jaren nodig.

Door de Wet toekomst pensioenen stappen pensioenfondsen over op nieuwe regels. Dat moet uiterlijk 1 januari 2028 gebeurd zijn. ABP, het fonds voor overheid en onderwijs, stapt over per 1 januari 2027.

Voor je jaarruimte betekent dat: factor A verdwijnt. In plaats daarvan wordt je jaarruimte verlaagd met de pensioenpremie die voor jou is ingelegd. Dat bedrag komt op je UPO te staan. Bouw je via je werkgever pensioen op, dan blijft er dus nog steeds iets van je jaarruimte af gaan, alleen op een andere manier berekend.

Voor de jaarruimte van 2026 verandert er nog niets. Daarvoor gebruik je gewoon factor A over 2025, tenzij je fonds in 2025 al was overgestapt.

Wil je de aftrek in je aangifte over 2026 meenemen, dan moet je inleg uiterlijk op 31 december 2026 betaald zijn. De aangifte zelf doe je in het voorjaar van 2027.

Dat betekent niet dat je in december in paniek een groot bedrag moet overmaken. Het betekent wel dat je het onderwerp dit najaar moet oppakken als je er iets mee wilt.

Nee. Jaarruimte is een maximum, geen advies. Er zijn goede redenen om minder of niets in te leggen.

Het belangrijkste: geld op een lijfrente zit vast tot je pensioen. Eerder opnemen kan, maar kost je je belastingvoordeel plus 20 procent revisierente. Heb je nog geen buffer, of spaar je voor een huis, dan kan het verstandiger zijn om eerst dat op orde te hebben.

Daarnaast hangt het voordeel af van je tarief nu en straks. Hoe hoger je tarief nu, hoe meer je terugkrijgt. Of het later ook voordelig uitpakt, hangt af van je inkomen na je AOW-leeftijd en van belastingregels die over twintig of dertig jaar anders kunnen zijn.

En dan is er de vraag wat het geld moet doen. Is het echt voor later, of wil je flexibel blijven? Dat is geen rekensom, dat is een keuze.

Jaarruimte is een van de weinige plekken waar de Belastingdienst je actief helpt om voor later te bouwen. Of je er gebruik van maakt, hangt af van je situatie: je inkomen, je pensioenopbouw, je buffer en je plannen voor de komende jaren.

Wat in elk geval helpt: weten hoeveel ruimte je hebt. Pak je UPO, reken het uit, en neem dan een bewuste beslissing. Ook “dit jaar niet” is een prima uitkomst, zolang je hem bewust neemt.