Wat kost drie maanden niet werken? Zo reken je vermogen om naar tijd

Bij financiële vrijheid denken de meeste mensen aan een eindstreep. Ooit, als het huis is afbetaald en de kinderen de deur uit zijn, kun je stoppen. Tot die tijd: doorwerken en sparen.

Maar vrijheid hoeft niet in één keer te komen. Je kunt haar ook in stukjes kopen: een maand niet werken, een zomer met de kinderen op reis, een jaar iets anders proberen. En als je dat gaat uitrekenen, blijkt het eerste stuk bijna altijd dichterbij dan gedacht.

Een bedrag op je rekening zegt weinig zolang je het niet vertaalt naar iets wat je voelt. Een eenvoudige vertaling is deze:

vrij beschikbaar vermogen gedeeld door jullie maandlasten = het aantal maanden dat jullie hebben gekocht

Hebben jullie 18.000 euro vrij beschikbaar en kost jullie leven 3.000 euro per maand, dan hebben jullie zes maanden gekocht. Zes maanden waarin niemand iets van jullie hoeft te vragen.

Let op het woord “vrij”. Je noodbuffer telt hier niet mee. Die is er voor de wasmachine die kapotgaat of een periode zonder inkomen die je niet zelf kiest. Wat je voor vrijheid inzet, komt daar bovenop.

Zie vrijheid als een ladder met treden die steeds groter worden. Hieronder een voorbeeld met maandlasten van 3.000 euro. Vul vooral jullie eigen bedragen in.

Een maand niet werken. Ongeveer 3.000 euro. Voor veel koppels is dit met een paar maanden gericht sparen te halen.

Drie maanden sabbatical. Ongeveer 9.000 euro. Geen ton en geen levenswerk, maar een concreet bedrag met een concreet doel.

Een dag per week minder werken. Dit kost geen vast bedrag, maar een deel van je inkomen, elke maand. Door de belastingschijven daalt je netto inkomen meestal iets minder hard dan je bruto inkomen. Reken het precies uit met een bruto-netto calculator, en kijk ook naar wat je minder aan pensioen opbouwt.

Een jaar iets anders. Ongeveer 36.000 euro aan maandlasten, plus wat dat andere kost. Denk aan een opleiding, een reis of een eigen bedrijf opstarten. Wie gaat ondernemen, noemt dit ook wel runway: hoe lang kun je vooruit zonder inkomen?

Vijf jaar eerder stoppen. Zestig maanden maandlasten, ruim 180.000 euro in dit voorbeeld, plus het effect op je pensioen. Dit is de grootste stap, en vaak een onderdeel van het bredere gesprek over hoeveel genoeg is.

Een periode niet werken kost meer dan alleen je maandlasten. Een paar posten die vaak vergeten worden:

Het kan dus zijn dat drie maanden niet werken eerder 10.000 tot 11.000 euro kost dan 9.000 euro. Dat maakt het niet onhaalbaar, alleen eerlijker begroot.

Hier wordt het een gesprek in plaats van een rekensom. Wat voor de een vrijheid is, kan voor de ander stress zijn. De een droomt van drie maanden met een camper door Europa. De ander wil vooral één dag per week minder werken, elke week, voor altijd.

Een manier om dit boven tafel te krijgen: neem twee avonden. Beantwoord op de eerste avond ieder apart een paar vragen:

Leg de antwoorden op de tweede avond naast elkaar. Verschillen zijn geen probleem. Ze zijn de reden dat je het gesprek voert, want anders bouwen jullie ongemerkt aan de droom van één van jullie.

Een vrijheidsladder is pas iets waard als er iets in de agenda komt te staan. Kies daarom één trede die jullie allebei aanspreekt, en geef hem drie dingen:

Zo wordt “ooit eens” een plan. Wie bijvoorbeeld 9.000 euro nodig heeft over twee jaar, zet daar 375 euro per maand voor opzij. Dat is te overzien, en elke overboeking is letterlijk een stukje gekochte tijd.

Hebben jullie jonge kinderen, dan is er een extra reden om niet te lang te wachten. Zolang ze nog niet leerplichtig zijn, kun je makkelijker langere tijd samen weg. Vanaf hun vijfde ligt dat anders.

Dat hangt vooral af van de termijn. Geld dat je binnen een paar jaar nodig hebt, staat meestal rustiger op een spaarrekening, omdat een beursdaling vlak voor je vertrek je plan kan raken. Voor de hogere treden, die tien jaar of verder weg liggen, kiezen veel mensen voor beleggen, met de risico’s die daarbij horen. Wat bij jullie past, hangt af van jullie situatie en hoe jullie allebei met risico omgaan.

Vrijheid hoeft geen moment te zijn waar je dertig jaar op wacht. Als je vermogen omrekent naar tijd, zie je dat jullie misschien al maanden hebben gekocht zonder het te beseffen. En dat de volgende trede een concreet bedrag is, geen vage droom.

Dat betekent niet dat iedere sabbatical voor iedereen verstandig of haalbaar is. Inkomen, werkgever, gezinssituatie en buffer spelen allemaal mee. Maar wie rekent in plaats van wacht, ontdekt vaak dat de eerste stap kleiner is dan gedacht.