Beleggen

Wat gebeurt er met je beleggingen als je broker failliet gaat?

Je broker valt om. Ben je je ETF's dan kwijt? Zo werkt de bescherming echt.

16 nov 20267 min

Het nieuws over hacks en datalekken houdt dit jaar niet op. Eind oktober haalden hackers 6,3 miljard dollar weg bij Binance, de grootste cryptoroof ooit. Eerder dit jaar lagen de gegevens van miljoenen Odido-klanten op straat. Wie belegt, krijgt dan vanzelf een ongemakkelijke vraag in zijn hoofd: wat als het mijn broker is die omvalt? Ben ik dan alles kwijt?

Het is een vraag die veel beleggers pas stellen als het te laat is. Dat is jammer, want het antwoord is geruststellender dan je misschien denkt. Wel zitten er een paar voorwaarden aan, en die zijn de moeite waard om te kennen.

Waarom beleggen voor veel mensen onveiliger voelt dan sparen

Bij spaargeld weten de meeste mensen het wel: als je bank failliet gaat, krijg je tot €100.000 per persoon terug via het depositogarantiestelsel. Dat geeft rust.

Bij beleggingen ligt dat gevoel anders. Je ETF’s staan in een app, ergens bij een bedrijf dat je misschien nooit van binnen hebt gezien. Voor Indy, de spaarder in ons huishouden, voelde dat lang als “iets in de cloud waar ik geen grip op heb”. Dat gevoel is begrijpelijk. Maar de bescherming bij beleggingen werkt op een heel andere manier dan bij sparen, en op een belangrijk punt is ze zelfs sterker.

Laag 1: je beleggingen zijn niet van je broker

De belangrijkste bescherming heet gescheiden bewaring. Een beleggingsonderneming, zoals een broker, moet jouw beleggingen apart houden van haar eigen vermogen. Vaak gebeurt dat via een aparte juridische entiteit, een zogeheten bewaarbedrijf. Jouw aandelen en ETF’s staan daar op jouw naam, niet op die van de broker.

Gaat de broker failliet, dan horen jouw beleggingen daardoor niet bij het faillissement. De curator, de persoon die het faillissement afhandelt, mag ze niet gebruiken om de schulden van de broker af te lossen. Ze blijven van jou en kunnen worden overgezet naar een andere broker.

Hoe belangrijk dit is, zag je bij de val van cryptobeurs FTX in 2022. Daar werd het geld van klanten gebruikt alsof het van het bedrijf zelf was. Dat was geen hack, maar oplichting door de eigen leiding. Gescheiden bewaring is precies bedoeld om dat soort situaties te voorkomen.

Gescheiden bewaring werkt alleen als de administratie klopt

Er zit wel een kanttekening aan. Gescheiden bewaring beschermt je zolang de broker zijn administratie op orde heeft. De broker moet op elk moment precies weten wat van wie is, en dat regelmatig afstemmen met de bewaarder. Bij een faillissement kan de curator je beleggingen alleen teruggeven als goed is vastgelegd dat ze van jou zijn.

Gaat dat mis, bijvoorbeeld door fraude of een rommelige administratie, dan is er een tweede laag.

Laag 2: het beleggerscompensatiestelsel

Het beleggerscompensatiestelsel is het vangnet voor als die scheiding toch faalt. Kan een failliete broker jouw beleggingen of geld niet teruggeven door fraude of administratieve fouten, dan krijg je een vergoeding van maximaal €20.000 per persoon.

Hebben jullie samen een en/of-rekening, dan geldt dat bedrag per persoon. Samen ben je dan gedekt tot maximaal €40.000.

De vergoeding komt niet vanzelf. Na het faillissement doe je een aanvraag bij De Nederlandsche Bank (DNB), die je aanvraag controleert tegen de administratie van de broker.

Wat boven de €20.000 per persoon uitkomt, moet je als vordering indienen bij de curator. Dat kan lang duren, soms jaren. En als klant sta je in een faillissement vaak niet vooraan: eerst komen andere schuldeisers aan de beurt. Reken er dus niet op dat je dat deel snel of volledig terugziet.

Wat het stelsel niet dekt

Het is goed om ook de grenzen te kennen:

  • Koersdaling. Als de beurs daalt en je ETF minder waard wordt, krijg je niets terug. Het stelsel beschermt je tegen het falen van de broker, niet tegen het risico van beleggen zelf.
  • Crypto. Cryptodienstverleners vallen buiten het beleggerscompensatiestelsel. Daar gelden andere regels.
  • Partijen zonder vergunning. Het stelsel geldt voor beleggingsondernemingen met een vergunning. Beleg je bij een partij zonder vergunning, dan heb je deze bescherming niet.

Als je broker in een ander land zit

Veel Nederlanders beleggen via een broker die in een ander Europees land is gevestigd. Dan gelden de regels van dat land. Binnen de Europese Unie is €20.000 per persoon de ondergrens, maar niet elk land vergoedt je volledige schade tot dat bedrag. Sommige landen, zoals Duitsland, vergoeden 90 procent van je vordering, met een maximum van €20.000.

Een extra aandachtspunt: bij sommige brokers hangt het af van wanneer of waar je je account opende. Dezelfde merknaam kan via verschillende bedrijven in verschillende landen werken, elk met een eigen toezichthouder en een eigen compensatieregeling. Wat voor je vriend geldt, hoeft dus niet voor jou te gelden.

En het geld dat nog niet belegd is?

Veel beleggers hebben ook contant geld op hun beleggingsrekening staan. Bijvoorbeeld omdat je elke maand geld stort, maar niet meteen alles belegt.

Hoe dat geld beschermd is, hangt af van wat voor partij je broker is:

  • Is je broker een bank? Dan valt dat geld onder het depositogarantiestelsel, tot €100.000 per persoon per bank.
  • Is je broker geen bank? Dan moet de broker jouw geld onderbrengen bij een bank of centrale bank. Met jouw uitdrukkelijke toestemming mag het ook in een geldmarktfonds. Dat laatste is een belegging en geen spaartegoed, dus de depositogarantie geldt dan niet.

Hoe het bij jouw broker precies zit, staat in de voorwaarden. Het is een van die dingen die bijna niemand leest, maar die het lezen waard zijn.

Wat dit betekent voor jullie als koppel

Hier komt het koppelperspectief om de hoek kijken. In veel relaties is er één partner die de beleggingen regelt. De ander weet vooral dat “het goed zit”. Dat werkt prima, tot er nieuws komt over een hack of een omgevallen bedrijf. Dan zit de een met een knoop in de maag, terwijl de ander niet goed kan uitleggen waarom die niet nodig is.

Het helpt om dit samen een keer uit te zoeken. Niet omdat het risico groot is, maar omdat je samen rustiger beslissingen neemt als jullie allebei weten hoe het werkt. Deze check kost jullie hooguit een half uur:

  • Zoek je broker op in het register van de AFM of DNB. Heeft je broker een vergunning, en in welk land is die afgegeven?
  • Lees wat de voorwaarden zeggen over bewaring. Worden de beleggingen gescheiden bewaard, en door welke partij?
  • Kijk waar het contante geld staat. Is je broker een bank, of wordt het geld ergens anders ondergebracht?
  • Check onder welke compensatieregeling jullie vallen. En hoe jullie rekening op naam staat: van één persoon of en/of.
  • Bespreek wat jullie ervan vinden. Voelt het bedrag dat er staat goed bij deze bescherming? Sommige beleggers kiezen ervoor hun vermogen over meer dan één partij te verdelen. Anderen vinden gescheiden bewaring genoeg. Er is geen goed of fout antwoord, wel een gesprek dat jullie allebei rust geeft.

Waar het echte risico zit

Wie dit allemaal naast elkaar zet, ziet iets opvallends. Bij een gewone broker met een vergunning is een faillissement zelden het grootste risico voor je geld. De meeste schade bij beleggers ontstaat ergens anders: bij een inlog die in verkeerde handen valt, of bij een telefoontje waarin iemand je onder druk zet.

Dat maakt de bescherming van je broker niet minder belangrijk. Het betekent wel dat je de meeste invloed hebt op wat er aan jullie kant van het scherm gebeurt.

Conclusie: beter beschermd dan je denkt, maar niet zonder voorwaarden

Gaat je broker failliet, dan ben je je beleggingen in de meeste gevallen niet kwijt. Gescheiden bewaring zorgt ervoor dat ze van jou blijven, en het beleggerscompensatiestelsel vangt een deel op als dat toch misgaat. Tegelijk zijn er grenzen: de vergoeding is maximaal €20.000 per persoon, koersdaling is nooit gedekt, en de regels verschillen per land en per type partij.

Hoeveel bescherming genoeg is, hangt af van jullie situatie, het bedrag dat er staat en hoe jullie allebei met risico omgaan. Weet je het niet zeker, of gaat het om grote bedragen, dan kan een onafhankelijk adviseur helpen. Maar de eerste stap is gewoon samen kijken hoe het bij jullie geregeld is.

Disclaimer: De informatie op deze website is puur informatief en educatief bedoeld. Wij zijn geen financieel adviseurs en de content van Honey, Let's Talk Money mag niet worden opgevat als persoonlijk financieel advies. Beleggen brengt risico's met zich mee, je kunt je inleg verliezen. Doe altijd je eigen onderzoek en raadpleeg een onafhankelijk financieel adviseur bij twijfel. Onze rekentools zijn zorgvuldig gemaakt, maar geven altijd een indicatie. Je kunt er geen rechten aan ontlenen.

Nieuwsbrief

Samen grip op jullie geld

Elke week een praktische tip voor koppels die samen bouwen. Plus de gratis financiële jaarplanning om mee te beginnen.

Financieel Jaarplan voor koppels

GRATIS GIDS

Financieel Jaarplan voor koppels

26 pagina's · PDF · Direct in je inbox

Ongeveer één mail per week. Uitschrijven kan onderaan elke mail.

MEER ARTIKELEN

Lees ook