Waarvoor beleg je? Waarom het doel vóór het fonds komt

Als mensen besluiten te gaan beleggen, gaat de eerste vraag bijna altijd over waarin. Welk fonds, welke ETF, welk platform? Begrijpelijk, want daar gaat ook het meeste online over. Toch slaan veel beginnende beleggers daarmee een vraag over die minstens zo belangrijk is: waarvoor doe je dit eigenlijk?

Wij hanteren een eenvoudige volgorde: eerst waarvoor, dan pas waarin. In dit artikel lees je waarom, en hoe je samen een doel en een plan opstelt voordat je ook maar één euro belegt.

Het doel bepaalt bijna alles wat daarna komt. Hoe lang je geld kan blijven staan. Hoeveel risico je kunt nemen. Wat je doet als de beurs daalt. En wanneer je weer uitstapt.

Zonder doel is beleggen een beetje als op reis gaan zonder bestemming. Je komt ergens, maar je weet niet of het de plek is waar je wilde zijn. En als het onderweg tegenzit, heb je weinig houvast om vol te houden.

Voor koppels speelt nog iets. Als jullie niet hebben afgesproken waar het geld voor is, kunnen jullie er ook heel verschillende verwachtingen bij hebben. De een denkt aan een huis over vijf jaar, de ander aan eerder stoppen met werken over twintig jaar. Dat vraagt om heel verschillende keuzes.

Een doel wordt pas bruikbaar als het concreet is. "Vermogen opbouwen" is een goed voornemen, maar geen doel waar je keuzes op kunt baseren. Wij geven daarom elke pot drie dingen:

Het bedrag hoeft niet op de euro te kloppen, en het jaartal mag later verschuiven. Het gaat erom dat jullie allebei weten waar jullie naartoe werken. Dat maakt het ook makkelijker om vol te houden als het even tegenzit.

Het jaartal van een pot vertelt je de horizon: hoe lang het geld kan blijven staan. Dat is een van de belangrijkste factoren bij de keuze tussen sparen en beleggen.

Beurzen schommelen. Over een korte periode kan een belegging flink in waarde dalen, en er is geen garantie dat die daling op tijd is hersteld. Wij hanteren daarom een vuistregel: geld dat we binnen vijf jaar nodig hebben, beleggen we niet. Dat zetten we op een spaarrekening. Minder rendement, maar ook minder risico dat het geld er niet is als we het nodig hebben.

Die grens van vijf jaar is geen wet. Sommige mensen hanteren een langere termijn, anderen gebruiken een geleidelijke overgang van beleggen naar sparen naarmate het doel dichterbij komt. Maar het principe blijft staan: hoe korter de horizon, hoe voorzichtiger je moet zijn.

Waarom zou je überhaupt beleggen voor doelen die ver weg liggen? Omdat tijd een groot verschil kan maken. Een rekenvoorbeeld:

Stel dat jullie dertig jaar lang elke maand 300 euro opzij zetten. Samen leggen jullie dan 108.000 euro in. Op een spaarrekening met gemiddeld 1,5 procent rente wordt dat ongeveer 136.000 euro. Bij een gemiddeld rendement van 6 procent per jaar zou het ongeveer 300.000 euro zijn.

Dat verschil ontstaat niet doordat iemand slimme keuzes maakte, maar doordat het geld lang kon blijven staan en het rendement ook weer rendement opleverde.

Belangrijk om erbij te zeggen: dit is een rekenvoorbeeld met een aangenomen gemiddeld rendement. Het is geen voorspelling. Rendementen schommelen van jaar tot jaar en kunnen ook negatief zijn. Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst.

Wat je wel zelf bepaalt, zijn drie dingen: hoeveel je inlegt, hoe lang je het laat staan en wat het je kost.

Als het doel helder is, schrijf je een eenvoudig plan op. Het hoeft niet ingewikkeld te zijn. Eén A4 is genoeg, met vijf onderdelen:

Het plan werkt pas echt als jullie het allebei kunnen navertellen. Als één van jullie het plan maakt en de ander het ondertekent zonder het te snappen, is het vooral een plan van één persoon.

Een plan is pas een plan als het ook wordt uitgevoerd. Wij raden aan de inleg te automatiseren: een vast bedrag op een vaste dag, direct nadat het salaris binnenkomt. Eerst vul je je potten, daarna geef je de rest uit.

Is een maand krapper dan normaal? Leg dan minder in, maar blijf iets doen. Het ritme is op de lange termijn vaak belangrijker dan het exacte bedrag.

Een doel stellen kan ook betekenen dat je concludeert dat beleggen nu niet past. Bijvoorbeeld als jullie nog geen buffer hebben, als er dure schulden zijn of als al jullie doelen binnen een paar jaar vallen. Dat is geen mislukking. Het is precies de reden dat je eerst naar het waarvoor kijkt.

Waarin je belegt is een belangrijke vraag, maar niet de eerste. Door eerst te bepalen waarvoor jullie beleggen, met een naam, een bedrag en een jaartal, maak je alle keuzes daarna makkelijker en beter onderbouwd. En jullie weten allebei waarom jullie volhouden als het even tegenzit.

Welke doelen en keuzes bij jullie passen, hangt af van jullie situatie. Er is geen goed of fout doel. Twijfel je over wat verstandig is, dan kan een onafhankelijk adviseur meedenken.