Ouderschapsverlof en geboorteverlof in 2026: dit zijn je rechten en opties

Er komt een kind bij en je wilt er zijn. Niet alleen op de dag van de geboorte, maar ook in de weken en maanden daarna. In Nederland bestaan er meerdere verlofvormen die je daarbij helpen, van zwangerschapsverlof tot ouderschapsverlof. Maar eerlijk is eerlijk: het is niet altijd even overzichtelijk. Welk verlof mag wanneer? Wat wordt betaald en wat niet? En wat betekent het voor je inkomen?

In dit artikel zetten we de verlofmogelijkheden voor ouders in 2026 op een rij. Geen juridische verhandelingen, maar een helder overzicht dat je helpt om de juiste keuzes te maken.

De moeder heeft recht op in totaal minimaal zestien weken zwangerschaps- en bevallingsverlof. Dat verlof wordt volledig doorbetaald via het UWV. Je kunt het verlof starten vanaf zes weken voor de uitgerekende datum, maar je bent verplicht om uiterlijk vier weken voor de uitgerekende datum te stoppen met werken.

Na de bevalling heb je recht op minimaal tien weken bevallingsverlof. Als je voor de bevalling minder dan zes weken verlof hebt opgenomen, worden de overgebleven dagen bij je bevallingsverlof opgeteld. Dit verlof is niet flexibel: je neemt het aansluitend op.

Als partner heb je recht op geboorteverlof van een werkweek, volledig doorbetaald door je werkgever. Dit verlof neem je op binnen vier weken na de geboorte. Je hoeft het niet in een keer op te nemen, maar het moet binnen die vier weken vallen.

Daarnaast bestaat er aanvullend geboorteverlof van maximaal vijf werkweken. Dit verlof neem je op binnen zes maanden na de geboorte en het wordt vergoed door het UWV tegen 70 procent van je dagloon, met een maximum op basis van het wettelijk maximumdagloon. In 2026 is dat maximumdagloon 304,25 euro. Dat betekent dat je per verlofdag maximaal 70 procent van dat bedrag ontvangt.

Het aanvullend geboorteverlof mag je flexibel opnemen. Je kunt het in een blok van vijf weken doen, maar ook verspreid: twee dagen per week, een week per maand, of hoe het in jullie situatie het beste past. De werkgever mag voorstellen doen over de spreiding, maar kan het verlof niet weigeren. Daarnaast zijn er werkgevers die een aanvulling doen op het loon wat je vanuit het UWV krijgt voor dit verlof, maar dat verschilt per werkgever of CAO.

Let op: je moet eerst het reguliere geboorteverlof van een week hebben opgenomen voordat je recht hebt op het aanvullende verlof. De aanvraag verloopt via je werkgever, die het vervolgens bij het UWV indient.

Naast het geboorteverlof heb je als ouder, dus zowel de moeder als de partner, recht op ouderschapsverlof. In totaal gaat het om 26 keer je wekelijkse arbeidsduur per kind. Werk je 32 uur per week, dan heb je recht op 832 uur ouderschapsverlof. Dat verlof mag je opnemen tot je kind acht jaar is.

Binnen dat totaal zijn er negen weken betaald ouderschapsverlof. De voorwaarde is dat je die negen weken opneemt in het eerste levensjaar van je kind. De vergoeding is 70 procent van je dagloon, betaald door het UWV. De overige zeventien weken zijn onbetaald, tenzij je werkgever of cao aanvullende afspraken biedt.

Het betaalde ouderschapsverlof mag je flexibel inzetten. Dat kan in een aaneengesloten blok, maar ook als een of twee dagen per week, of zelfs als een aantal uur per dag. Dit maakt het voor veel ouders haalbaar om het verlof te combineren met werken.

Beide ouders hebben afzonderlijk recht op negen weken betaald ouderschapsverlof. Bij een tweeling verdubbelt dat naar achttien weken per ouder. Bij een tweede kind dat later wordt geboren, heb je opnieuw recht op het volledige verlof.

De financiële impact van verlof is voor elk gezin anders, maar het is goed om de getallen vooraf te kennen. Het zwangerschapsverlof is volledig betaald, daar verandert niets aan je inkomen. Het geboorteverlof voor de partner begint met een week op 100 procent, maar gaat vervolgens naar 70 procent gedurende de aanvullende weken. En het betaald ouderschapsverlof is eveneens 70 procent.

Dat klinkt als een bescheiden terugval, maar het loopt op. Neem je als partner vijf weken aanvullend geboorteverlof en daarna negen weken betaald ouderschapsverlof, dan heb je veertien weken lang 30 procent minder inkomen op de dagen dat je verlof opneemt. Neem je het verlof gespreid op, dan merk je het maandelijks minder, maar over een langere periode.

De praktische les: reken het door voordat het verlof begint. Kijk niet alleen naar het brutobedrag, maar ook naar wat het netto betekent. Je toeslagen kunnen veranderen door een lager inkomen, en je pensioenopbouw kan worden beïnvloed, afhankelijk van je pensioenregeling.

Er zijn een paar dingen die je kunt doen om de inkomstenterugval beter op te vangen. Allereerst: begin op tijd met sparen of realiseren dat je je uitgaven anders moet indelen. Als je weet dat je over een paar maanden verlof gaat opnemen, kun je het verschil van tevoren apart zetten. Zo hoef je niet in je lopende budget te snijden op het moment dat het verlof ingaat.

Ten tweede: kijk naar het totaalplaatje. In de weken dat je verlof opneemt, bespaar je mogelijk op opvangkosten. Dat compenseert een deel van het inkomensverlies. Niet volledig, maar het maakt de balans gunstiger dan het op het eerste gezicht lijkt.

En tot slot: bespreek het met je werkgever. Sommige werkgevers vullen het verlof aan tot 100 procent of bieden extra regelingen via de cao. Het is de moeite waard om dat na te vragen, ook als je denkt dat het niet van toepassing is.

Ben je zelfstandig ondernemer, dan is de situatie anders. Als zwangere zzp'er heb je recht op een uitkering via de regeling Zelfstandig en Zwanger, uitgevoerd door het UWV. Op betaald geboorteverlof of betaald ouderschapsverlof als partner heb je als zelfstandige geen recht. Je kunt uiteraard wel verlof nemen, maar dan zonder vergoeding vanuit het UWV. Dit is iets om goed in je financiële planning mee te nemen als je ondernemer bent.

Het Nederlandse verlofstelsel biedt meer mogelijkheden dan veel ouders beseffen, maar het vraagt ook om bewuste keuzes. De regelingen zijn er, maar ze hebben elk hun eigen voorwaarden, termijnen en financiële gevolgen. Door vooraf uit te zoeken wat er mogelijk is en wat het betekent voor je inkomen, voorkom je verrassingen. En dat geeft ruimte om de eerste periode met je kind te beleven zoals je dat wilt: met aandacht, in plaats van met financiële stress.

Kijk voor meer informatie op de.