Erfbelasting in 2026: hoeveel betaal je en hoe werkt het?

Erfbelasting is een onderwerp waar de meeste mensen pas mee te maken krijgen op het slechtst denkbare moment: vlak nadat ze iemand hebben verloren. Juist daarom is het prettig om vooraf te begrijpen hoe het werkt. Niet om er iets aan te veranderen op het moment zelf, maar om te weten wat je ongeveer kunt verwachten en om verrassingen te voorkomen.

In dit artikel lees je hoe de erfbelasting in Nederland is opgebouwd, welke belastingvrije bedragen er in 2026 gelden en wat je uiteindelijk betaalt. We rekenen het samen door met een concreet voorbeeld.

Erfbelasting, vroeger successierecht genoemd, is de belasting die je betaalt over wat je erft. Niet de overledene betaalt, maar jij als erfgenaam. Hoeveel je betaalt hangt af van twee dingen: hoe hoog je erfdeel is en wat je relatie was tot de overledene. Een partner betaalt over hetzelfde bedrag veel minder dan een verre neef.

Dat verschil zit ingebouwd in twee onderdelen van het systeem: de vrijstelling en het tarief.

Elke erfgenaam heeft recht op een vrijstelling. Dat is het deel van de erfenis waarover je geen belasting betaalt. Blijf je onder dat bedrag, dan betaal je niets en hoef je vaak ook geen aangifte te doen.

De vrijstellingen worden ieder jaar geïndexeerd. Voor 2026 zien ze er zo uit:

Voor een echtgenoot of geregistreerd partner is de vrijstelling 828.035 euro. Voor kinderen en kleinkinderen is dat 26.230 euro. Ouders die van een kind erven hebben samen een vrijstelling van 62.110 euro. Voor overige erfgenamen, zoals een broer, zus, vriend of een ongehuwde partner zonder samenlevingscontract, is de vrijstelling 2.769 euro. Voor een kind met een beperking geldt een ruimere vrijstelling van 78.671 euro.

Het verschil tussen die bedragen is groot. Een partner mag ruim acht ton belastingvrij ontvangen, een kind ruim 26.000 euro. Dat is een bewuste keuze in het systeem: hoe dichter je bij de overledene stond, hoe hoger de vrijstelling.

Let op bij samenwonen. Woon je samen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap, dan kom je alleen in aanmerking voor de hoge partnervrijstelling als je een notarieel samenlevingscontract hebt en aan een aantal voorwaarden voldoet. Zonder die vastlegging zie je elkaar voor de erfbelasting als een van de overige erfgenamen, met alle gevolgen van dien.

Kom je met je erfdeel boven de vrijstelling uit, dan betaal je belasting over het meerdere. Daarvoor gelden twee schijven, en het percentage hangt opnieuw af van je relatie tot de overledene.

Partners en kinderen betalen 10 procent over het bedrag tot 158.669 euro, en 20 procent over alles daarboven. Kleinkinderen betalen 18 procent en daarboven 36 procent. Alle overige erfgenamen betalen 30 procent en daarboven 40 procent.

De schijfgrens van 158.669 euro geldt over het belaste deel, dus na aftrek van de vrijstelling.

Stel, je erft als kind 300.000 euro van een ouder. Van dat bedrag gaat eerst de vrijstelling van 26.230 euro af. Er blijft 273.770 euro over waarover je belasting betaalt.

Over de eerste 158.669 euro betaal je 10 procent, dat is 15.867 euro. Over het resterende deel van 115.101 euro betaal je 20 procent, dat is 23.020 euro. Samen kom je uit op ongeveer 38.887 euro. Op een erfenis van drie ton is dat effectief zo'n 13 procent.

Erf je datzelfde bedrag als partner, dan valt het na aftrek van de hoge vrijstelling waarschijnlijk volledig weg en betaal je niets. Datzelfde bedrag, een heel ander resultaat. Precies daar zit de logica van het systeem.

Een veelvoorkomend misverstand is dat het huis buiten de erfenis valt. Dat is niet zo. Voor de erfbelasting gaat de fiscus uit van de WOZ-waarde van de woning, verminderd met de eventuele hypotheekschuld. Bij de huidige huizenprijzen kan dat een erfenis snel boven de vrijstelling tillen, zeker voor kinderen.

Dat maakt de erfbelasting soms lastig. Als het vermogen vooral in stenen zit, is er niet altijd genoeg geld om de belasting te betalen zonder de woning te verkopen. Iets om je van bewust te zijn, ook als het nog ver weg lijkt.

Kom je boven de vrijstelling uit, dan moet je aangifte erfbelasting doen. Sinds kort is de termijn daarvoor verruimd: je hebt nu twintig maanden na het overlijden de tijd, waar dat eerder acht maanden was. Dat geeft nabestaanden wat meer rust om alles zorgvuldig te regelen.

De erfbelasting oogt ingewikkeld door de verschillende groepen, vrijstellingen en schijven, maar de kern is te overzien: je betaalt alleen over het deel boven je vrijstelling, en hoe dichter je bij de overledene stond, hoe gunstiger het uitpakt. Voor het merendeel van de Nederlanders valt de erfenis binnen de vrijstelling en is er helemaal geen erfbelasting verschuldigd.

Wat in jouw situatie precies geldt, hangt af van de omvang van de nalatenschap, de relatie tot de overledene en de manier waarop alles is vastgelegd. Dit artikel geeft je het kader. Voor een berekening op maat of vragen over je eigen situatie is een notaris of belastingadviseur de aangewezen plek.