Inflatie en je spaargeld: hoeveel koopkracht verlies je per jaar?

Je spaargeld staat veilig op de bank. Het bedrag in je app verandert niet, behalve als er een klein beetje rente bij komt. Dat voelt geruststellend. Maar achter die stabiele cijfers speelt iets wat je niet ziet: inflatie. En die vreet, langzaam maar zeker, aan wat je met dat geld kunt doen.

Inflatie betekent dat producten en diensten duurder worden. Als de prijzen stijgen en je spaargeld niet meegroeit, kun je er elk jaar een klein beetje minder mee kopen. Het getal op je rekening blijft hetzelfde, maar de waarde ervan daalt.

Stel, je hebt 10.000 euro op een spaarrekening staan. De inflatie is 2,5 procent per jaar en je ontvangt 1,5 procent spaarrente. Nominaal groeit je saldo: na een jaar heb je 10.150 euro. Maar de koopkracht van dat bedrag is gedaald, want de prijzen zijn met 2,5 procent gestegen. Effectief heb je er netto zo'n 1 procent op ingeleverd.

Dat klinkt als een klein verschil. Maar reken het door over vijf of tien jaar en het wordt tastbaar. Na tien jaar met een jaarlijks koopkrachtverlies van 1 procent kun je met je 10.000 euro nog maar het equivalent kopen van wat nu zo'n 9.000 euro waard is. En dat terwijl het bedrag op je rekening is gegroeid naar ruim 11.000 euro. Het getal stijgt, de waarde daalt.

Dat is precies wat inflatie zo verraderlijk maakt. Je merkt het niet in je bankapp. Er wordt niets van je rekening afgeschreven. Het proces is onzichtbaar, totdat je op een dag beseft dat je boodschappen duurder zijn, je vakantie meer kost en je huis minder betaalbaar is dan een paar jaar geleden.

De afgelopen jaren is de spaarrente in Nederland weer gestegen na een lange periode van bijna-nulrente. Bij de meeste grote Nederlandse banken ligt de spaarrente rond de 1,5 tot 2 procent. Bij online banken en buitenlandse aanbieders kun je soms iets meer krijgen.

Maar de inflatie lag in Nederland de afgelopen jaren regelmatig boven die spaarrente. In 2022 was de inflatie uitzonderlijk hoog, en ook in de jaren erna bleef die boven de 2 procent. Zolang de inflatie hoger is dan de rente die je ontvangt, lever je reeel in op je spaargeld.

Het verschil tussen de spaarrente en de inflatie noemen we het reele rendement. Is dat getal negatief, dan verlies je koopkracht. Is het positief, dan groeit je vermogen in echte termen. Voor de meeste spaarders is dat reele rendement de afgelopen jaren negatief geweest.

Het punt is niet dat sparen slecht is. Sparen is essentieel: je hebt een noodbuffer nodig, je hebt geld nodig voor korte-termijndoelen en je hebt liquiditeit nodig voor het dagelijks leven. Dat geld hoort op een spaarrekening, ondanks de inflatie.

Maar het wordt anders als je geld hebt dat je lange tijd niet nodig hebt. Geld dat je vijf, tien of twintig jaar kunt missen. Als dat geld alleen op een spaarrekening staat, betaal je daar een onzichtbare prijs voor in de vorm van koopkrachtverlies.

De AFM wees daar eerder dit jaar op in een onderzoek naar Nederlandse huishoudens. Ongeveer 800.000 huishoudens hebben meer spaargeld dan hun benodigde buffer, maar beleggen niet. Veel van hen bouwen daardoor onvoldoende vermogen op om hun levensstandaard na pensionering vol te houden. Inflatie speelt daarin een centrale rol: wie twintig of dertig jaar lang spaart zonder te beleggen, loopt het risico dat het opgebouwde bedrag tegen die tijd aanzienlijk minder waard is.

De eerste stap is bewustwording. Kijk niet alleen naar het bedrag op je spaarrekening, maar denk ook na over wat dat bedrag in de toekomst waard is. Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn: een simpele rekensom met het verschil tussen je spaarrente en de actuele inflatie geeft al een indicatie.

De tweede stap is onderscheid maken in je spaargeld. Welk deel heb je nodig als buffer? Welk deel spaar je voor iets specifieks op de korte termijn? En welk deel staat er eigenlijk "maar een beetje" en heb je de komende jaren niet nodig?

Voor dat laatste deel kun je overwegen om het anders in te zetten. Beleggen in een breed gespreid indexfonds heeft historisch gezien over langere periodes een gemiddeld rendement opgeleverd dat boven de inflatie lag. Gemiddeld zo'n 6 tot 8 procent per jaar, al is dat geen garantie en zitten daar jaren bij met flinke verliezen. Het is een afweging: de zekerheid van een stabiel saldo tegenover de kans op reele groei met de bijbehorende schommelingen.

Het is belangrijk om inflatie in perspectief te houden. Het is geen ramp, het is een economisch gegeven dat er altijd is geweest. De prijzen stijgen, al decennialang. De vraag is niet of je er last van hebt, maar hoe je ermee omgaat.

Voor je noodbuffer en je korte-termijngeld is een spaarrekening nog steeds de juiste plek. De zekerheid en beschikbaarheid wegen daar zwaarder dan het koopkrachtverlies. Maar voor geld dat je lange tijd kunt missen, is het goed om te weten dat stilzitten ook een keuze is, en dat die keuze een prijs heeft.

Bewustzijn is de eerste stap. Niet om in paniek te raken, maar om een doordachte keuze te maken die past bij jouw situatie, jouw doelen en jouw risicoprofiel.